Spółka jawna
Co wyróżnia spółkę jawną?
Oficjalna definicja ustawowa (Art. 22 KSH):
§ 1 „Spółką jawną jest spółka osobowa, która prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową.”
§ 2: „Każdy wspólnik odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31.
Umowę spółki zawiera się w formie pisemnej pod rygorem nieważności lub przy wykorzystaniu wzorca umowy. Organ rejestrowy: Krajowy Rejestr Sądowy, rejestr przedsiębiorców (spółka).
Co do zasady, każda spółka jawna ma obowiązek prowadzenia pełnych ksiąg rachunkowych, niezależnie od osiąganych przychodów. Wynika to bezpośrednio z przepisów ustawy o rachunkowości.
Wyjątek (KPiR dla małych spółek): Spółka jawna, której wspólnikami są wyłącznie osoby fizyczne, może prowadzić uproszczoną księgowość (Podatkową Księgę Przychodów i Rozchodów – KPiR), o ile jej przychody netto za poprzedni rok obrotowy nie przekroczyły równowartości 2 milionów eur o w PLN (przeliczanych po średnim kursie NBP na pierwszy dzień roboczy października roku poprzedniego).
Zasada ogólna (PIT): Spółka jawna co do zasady jest transparentna podatkowo. Nie płaci podatku dochodowego na poziomie spółki – dochód jest dzielony na wspólników proporcjonalnie do ich udziałów i każdy z nich rozlicza podatek indywidualnie (PIT-36 lub PIT-36L).
Wyjątek (CIT): Spółka jawna staje się podatnikiem CIT (czyli płaci podatek dochodowy od osób prawnych jako spółka), jeśli:
- Wspólnikami spółki jawnej nie są wyłącznie osoby fizyczne (np. wspólnikiem jest inna spółka).
- Spółka jawna nie złoży przed rozpoczęciem roku obrotowego (lub przy rejestracji) specjalnej informacji do urzędu skarbowego o swoich wspólnikach (formularz CIT-15J). Jeśli taka informacja nie zostanie złożona w terminie, spółka automatycznie „wskakuje” na CIT.
Podatek VAT
Podobnie jak w spółce cywilnej, samodzielnym podatnikiem VAT jest spółka jawna (posiada własny NIP dla celów VAT), a nie jej poszczególni wspólnicy.
Faktury kosztowe są wystawiane na dane i NIP spółki jawnej, a sprzedaż jest rozliczana w deklaracjach JPK_V7 składanych przez spółkę.
Odpowiedzialność wspólników a księgowość
Mimo, że spółka jawna prowadzi własne księgi i ma swój majątek, wspólnik odpowiada za jej zobowiązania subsydiarnie (wierzyciel może najpierw prowadzić egzekucję z majątku spółki, a dopiero w przypadku jej bezskuteczności – z majątku prywatnego wspólnika), solidarnie i całym swoim majątkiem. Z perspektywy bilansowej i księgowej oznacza to, że stabilność finansowa spółki bezpośrednio rzutuje na bezpieczeństwo osobiste wspólników.